Welcome to Qaraqalpaqstan Respublikası statistika basqarması   Click to listen highlighted text! Welcome to Qaraqalpaqstan Respublikası statistika basqarması Powered By GSpeech

Korrupciya ne? Bul haqqında hámmeniń ózine jarasa kóz-qarası hám túsinigi bar. Nızamda oǵan tómendegishe táriyp beriledi: «Korrupciya-shahstıń óz lawazımınan, jeke máplerin yamasa ózgelerdiń  máplerin gózlep materiallıq yamasa materiallıq  emes payda alıw maqsetinde, nızamǵa qayshı keletuǵın jollar arqalı paydalanıw, sonday-aq, bunday paydanı nızamǵa say bolmaǵan kóriniste usınıwı».

Dúnyada korrupciyanıń túri hám kórinisi  júdá kóp. Onıń kelip shıǵıwınıń sebeplerin ashıw, oǵan qarsı gúresiwdiń nátiyjeli jolların tabıw boyınsha alımlar, túrli institutlar hám xalıq aralıq shólkemler tárepinen júzlep, mıńlap izertlewler ótkerilgen. Túrli kórsetkish hám sanlar sáwlelengen kesteler jaratılǵan, ózine say reytingler dúzilgen. Hátteki, korrupciyanıń hár qıylı formulaları da islep shıǵılǵan. Bul boyınsha jumıslar hám izleniwler úzliksiz dawam etpekte.

Sociallıq-tariyxıy jaǵday, puqaralardıń huqıqıy dúnyaqarası, mámleket dúzilisi, ekonomikalıq rawajlanıw faktorlarınan kelip shıǵıp, hár bir mámleket korrupciyaǵa qarsı ózine sáykes usıllardı qollap, gúrespekte. Bul boyınsha eń nátiyjeli jol, ele tabılmadı. Biraq, óz xalına da taslanıp qoyılǵan joq. Sebebi, korrupciya bir qaraǵanda, ápiwayı jınayat bolıp kóringeni menen, negizinde onıń kelip shıǵıwı hám jasawshańlıq sebepleri oǵada quramalı másele esaplanadı.

Bir mámlekette nátiyje bergen usıl, basqa mámlekette jaqsı kórsetkishke iye bolmawı múmkin. Sonlıqtan da, hár bir mámleket hám jámiyet korrupciyaǵa qarsı gúresiw jolın ózi tańlaydı, anıǵıraq etip aytqanda, qanday jol durıs ekenin turmıslıq jaǵday belgilep beredi. 

Lawazımlı yamasa juwapker shaxs qalayınsha korrupciyaǵa qol uradı? Buǵan qanday faktorlar sebep boladı? Bul sorawlarǵa juwap hár qıylı bolıwı múmkin. Biraq, bir nárse anıq, satatuǵın hám satılatuǵın adam xesh bir wazıypasın shın kewilden atqarmaydı.

Korrupciyaǵa baylanıslı adam nızamdı buzıwdan tısqarı, óziniń kim ekenligi, iymanı, ruwxıyatı qay dárejede ekenligin áshkar etedi. Bunday adam tek ekonomikalıq jaqtan zıyan jetkerip  ǵana qoymastan, mámleketke, demokratiyaǵa húrmetsizlik qılıp, abıroyın tógedi. 

Buǵan qarsı gúresiwdi biz kúndelikli turmısımızdaǵı ápiwayı jaǵdaylardan baslawımız kerek. Shıpakerden jaqsıraq keńes alıw, náwbetti tezlestiriw, reyting dáptershesine jaqsı baha qoydırıw hám soǵan uqsas jaǵdaylarda ózimizdi múnásip tutıwımız lazım.

Durıs, turmısta túrli háreketlerge duslasamız. Ayırım waqıtları kóz aldımızda nızamlar buzıladı, insan huqıqı qádir-qımbatı «tepkilenedi». Bunday jaǵdaylarda sharasızlıqtan, adamnıń bası qatadı. Ne islerińdi bilmeyseń? Bunday jaǵdayda insannıń aldında eki jol turadı. Birinshisi, bull háreketti kórip, kórmegenge alıwǵa urınıw bolsa, ekinshisi buǵan nemquraylılıq penen qatnas jasamastan, anıqlastırıw hám tiyisli orınlarǵa xabar beriw bolıp tabıladı. Hár eki jaǵdayda da, insan ózligin hám kimligin tereń uǵınǵan xalda háreketleniwi tiyis. Korrupciya- biziń ulıwmalıq dushpanımız!

Tugmani bosing Tinglash