Welcome to Qaraqalpaqstan Respublikası statistika basqarması   Click to listen highlighted text! Welcome to Qaraqalpaqstan Respublikası statistika basqarması Powered By GSpeech
Biz hám

Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev 5-noyabr kúni miywe-ovosh jetistiriw tarmaǵın bunnan bılay da rawajlandırıw hám eksportın arttırıw, xalıqtıń qıytaq jerden nátiyjeli paydalanıwın támiyinlew máselelerine baǵıshlanǵan videoselektor ótkerdi.

Ózbekstan miywe-ovoshtı islep shıǵarıwda úlken imkaniyatlarǵa iye. Xalıqtıń abadanlıǵın turaqlı túrde arttırıp barıwda xalqımızdıń turmıs tárizine eń jaqın hám tez nátiyje beretuǵın baǵdar awıl xojalıǵında joqarı dáramatlı intensiv óndiristi shólkemlestiriw.

Qolda bar potensialdı tolıq iske qosıw, soǵan jarasa úlken dáramat alıw zárúrligin esapqa alǵan halda, sońǵı jıllarda mámleketimizde bul taraw joqarı pát benen reformalanbaqta.

Prezidentimiz Shavkat Mirziyoev tárepinen baǵshılıq tarmaǵı hám ıssıxana xojalıqlarında basqarıw sistemasın jaqsılaw, mámleket tárepinen qollap-quwatlawdıń nátiyjeli mexanizmlerin engiziw, awıl xojalıǵında kooperatsiyanı jolǵa qoyıw, zamanagóy resurs únemlewshi texnologiyalar tiykarında joqarı sapalı, básekige shıdamlı hám eksportqa jaramlı ónimlerdi islep shıǵarıwdıń kólemin arttırıw, azıq-awqat sanaatın jedellik penen rawajlandırıwǵa qaratılǵan bir qatar párman hám qararlar qabıl etildi.

Soǵan qaramastan, dúnya bazarında miywe-ovosh ónimleriniń sawdası 205  milliard dollardı quraǵan bir waqıtta, biziń úlesimiz bir protsentke de jetpey atır.

Májiliste atap ótilgenindey, kelesi jılda miywe-ovoshtıń eksportın 2,5 milliard dollarǵa, keyingi úsh jılda bul kórsetkishti 5 milliard dollarǵa jetkeriw imkaniyatları bar.

Mámleketimiz basshısı buǵan erisiw ushın eginlerdi hám sortlardı durıs tańlap alıw, ónimdarlıqtı hám dáramattı eń keminde eki-úsh esege arttırıw, ısırapgershiliktiń aldın alıw, ónimlerdi saqlaw, logistika máseleleri, eksporttı durıs shólkemlestiriw kerek ekenligin atap ótti.

Búgingi kúnde dúnya bazarında shiye, erik, qáreli, ánar, júzim, badam, sitrus miyweleri sıyaqlı ónimlerge talap joqarı hám usı ónimler  eksport túsiminiń tiykarǵı bólegin quramaqta.

Ózbekstanda bunday miywe jetistiriw baǵları, ásirese, intensiv baǵlar jeterli dárejede shólkemlestirilmey atırǵanı, baǵ hám júzim atızlarınıń jaramsız jaǵdayǵa kelip qalǵanı sebepli olardıń ekonomikalıq nátiyjeliliginiń oǵada tómen dárejede qalıp atırǵanı, bir qatar rayonlarda mıńlaǵan gektar eski baǵlardıń jıllar dawamında ónim bermey atırǵanı sınǵa alındı. Elege shekem «ónimdi jetistiriw – satıp alıw – saqlaw hám qayta islew – eksport» shınjırın shólkemlestiretuǵın kooperatsiyalıq sistema engizilmegen.

Jáne bir unamsız jaǵday júzim jetistiriwdi rawajlandırıwda vinoshılıq kárxanalarınıń ornı sezilmey atırǵanı menen baylanıslı.

-Bul sıyaqlı mashqalalardıń tásirinde mámleketimizde ónimlerdi jıynap alıw hám saqlawdaǵı joǵaltıwlardıń sanı 30 protsentten azaymay atır, – dedi Prezident. Yaǵnıy, alınǵan miywe nabıt bolıp, topıraqqa aralasıp ketpekte. Bunday sharayatta qalay jańa baǵ hám júzim jetistiriw haqqında aytıwǵa boladı?

Atap ótilgenindey, bir qatar rayonlar paxta jetistiriwdi qısqartıp, miywe-ovosh jetistiriwge qánigelestirildi. Tilekke qarsı, bul baǵdardaǵı jumıslardı da qanaatlandırarlı dárejede dep bolmaydı.

Seleksiya baǵdarında ilimiy izertlewler jeterli dárejede  jolǵa qoyılmaǵanı sebepli mámleketimiz tuqımlardı import etiwge májbúr bolmaqta.

-Mineral tóginler menen támiyinlew, zıyankesler hám keselliklerge qarsı gúresiw jumısları sistemalı shólkemlestirilmegeni de diyqandı artıqsha áweregershilikke salmaqta, ónimdarlıqtı arttırıwǵa unamsız tásir kórsetpekte, – dedi Shavkat Mirziyoev.

Bir sóz benen aytqanda, tarawda bir qansha óz sheshimin tabıwı kerek bolǵan máseleler bar. Sonlıqtan eski sistemadan pútkilley waz keship, hár tárepleme jańa úzliksiz shınjırdı, yaǵnıy kooperatsiya hám klaster sistemasın shólkemlestiriw zárúr ekenligi atap ótildi. Bunday jol dúnya tájiriybesinde óziniń nátiyjeliligin dálillegen. Klasterdiń engiziliwi tarawda joqarı nátiyjelerge erisilip atırǵanın kórsetpekte.

Usı múnásibet penen Prezidentimiz Ózbekstanda bir neshe úlken eksportyor klasterdi shólkemlestiriw, awıl xojalıǵında qosımsha qun shınjırın jaratıw hám dáramattı arttırıw, ónim islep shıǵarıwshılardı anıq bazar, anıq finanslıq dárek penen isleyuǵın isbilermenge biriktiriw kerek ekenligi atap ótildi.

Sırt elli qánigelerdiń járdeminde shólkemlestirilgen Surxandárya tájiriybesi tiykarında 55 rayondı eksportqa jaramlı belgili bir ónimlerdiń túrin jetistiriwge qánigelestiriw wazıypası qoyıldı.

Bunnan tısqarı, hár bir wálayat hám rayon hákimi klasterler menen miywe-ovoshtı durıs jaylastırıwǵa, agrotexnikalıq ilajlardıń ótkeriliwine, jetistirilgen ónimniń eksportyor yamasa qayta islewshige tolıq jetkeriliwine jeke juwapker ekenligi belgilendi.

Qarjı ministrligine jańa sistema tiykarında eksportqa jaramlı ónimlerdi jetistiriwdi xoshametlew boyınsha qarjılandırıw boyınsha usınıs kirgiziw tapsırıldı.

Awıl turǵınlarınıń bántligin támiyinlew maqsetinde jańadan shólkemlestirilip atırǵan kooperatsiyalar tiykarında 1 gektardan 5 gektarǵa shekem  ijara tiykarında jer ajıratıp beriledi. Jańa baǵ hám júzim atızların payda etiwge «Hár bir shańaraq – isbilermen» baǵdarlaması sheńberinde 1 trillion sum qaratıladı.

Kem támiyinlengen shańaraqlardıń bántligin támiyinlew maqsetinde Ferǵana oypatlıǵınıń 22 rayonında 31 úlgi kooperatsiya shólkemlestiriledi. Hár bir kooperatsiyaǵa eń keminde 50 jumıssız puqara aǵzalıqqa qabıl etilip, olarǵa paydalanılmay atırǵan jerler, subsidiyalar jáne jeńilletilgen kreditler ajıratıladı.

Xalıqaralıq jáne jergilikli finans shólkemlerinen qarjılardı tartıw arqalı shiye, erik, ánar, shabdal, qáreli, ǵoza sıyaqlı miywelerge qánigelesken jańa zamanagóy baǵlardı shólkemlestiriw esabınan ónimdarlıqtı keskin arttırıw zárúr ekenligi atap ótildi. Sonıń menen birge, eksportqa jaramlı júzim atızların shólkemlestiriw boyınsha «mánzilli baǵdarlama»nı tastıyıqlaw wazıypası júklendi.

Azıq-awqat hám spirtli ishimlikler sanaatında zamanagóy basqarıw sistemasın engiziw, óndiris kólemin keskin arttırıw, marketing hám innovatsiyanı keńnen qollanǵan halda eksportqa jaramlı ónimlerdiń assortimentin kóbeytiw hám sapasın jaqsılaw, jańa bazarlardı tabıwǵa qaratılǵan jańasha sistemanı shólkemlestiriw zárúr ekenligi atap ótildi.

Prezidentimiz baǵshılıqtıń rawajlanıwı ushın, bárinen burın, nál kerek ekenligi, sonıń ushın hár jılı 20 million túp nál jetistiriwdi jolǵa qoyıw hám eksportqa shıǵarıw imkaniyatı bar ekenligin atap ótti. Awıl xojalıǵı ministrligi Baǵshılıq hám ıssıxana xojalıǵın rawajlandırıw agentligine mápdar shólkemler menen birge kelesi jılı erik, shiye, shabdal, tutınıwǵa hám eksportqa jaramlı júzim, ánar, ǵoza, badam nállerin jetistiriw plantatsiyaların shólkemlestiriw wazıypası qoyıldı. Sonday-aq, Jáhán bankiniń qarjıları esabınan Mahmud Mirzaev atındaǵı Baǵshılıq, júzimgershilik hám vinoshılıq ilimiy-izertlew institutınıń aymaqlıq uchastkalarında «in-vitro» laboratoriyaların shólkemlestiriw boyınsha da kórsetpe berildi.

Intensiv náller hám sabılǵan ósimliklerdi satıp alıw qárejetleriniń bir bólegin fermerlerge subsidiya sıpatında qaplap beriw, 2020-jıl 1-aprelden baslap «salamatlıq» sertifikatına iye bolmaǵan nállerdi mámleketimizge alıp keliw hám egiwdi toqtatıw zárúr ekenligi atap ótildi.

Mámleketimiz xalqınıń azıq-awqatqa bolǵan talabın qaplaw hám eksporttıń kólemin arttırıw ushın miywe-ovosh jetistiriwdi jılına 8-10 protsentke kóbeytiw hám qosımsha 1 million tonnadan zıyat ónim jetistiriw kerek. Sol sebepli Awıl xojalıǵı ministrligi, wálayatlar hám rayonlardıń hákimlerine 2020-jılda qayta paydalanıwǵa kirgiziletuǵın 77 mıń gektar jerge azıq-awqat eginlerin, erte ónim jetistiriw ushın 200 mıń gektarda toqsanbastı usılında ovoshtıń egiliwin támiyinlew boyınsha tapsırmalar berildi.

Ósimliklerdi ximiyalıq qayta islew hám zıyankeslerge qarsı gúresiw de áhmiyetli máselelerden esaplanadı. Prezident Shavkat Mirziyoev usıǵan qánigelesken rayonlarda mineral tóginlerdiń dúkanın shólkemlestiriw, fermerlerdiń hám xalıqtıń qıytaq jerlerine bul baǵdarda xızmet kórsetiw sistemasın jaratıw zárúr ekenligin atap ótti.

Májiliste aytılǵan ilajlardıń orınlanıwın nátiyjeli shólkemlestiriw ushın hár bir baǵdarǵa juwapker basshılar belgilendi.

ÓzA

Tugmani bosing Tinglash